ادبیاتی ها

درس چهاردهم :یاد حسین علیه السلام

درس چهاردهم :یاد حسین علیه السلام

qasem54 فارسی هشتم

درس چهاردهم :یاد حسین علیه السلام

معنی ابیات

۱-شد چنان از تَف دل کام سخنور تشنه       که ردیف سخنش آمده یک سر تشنه

معنی بیت :

از شدت گرمای دل چنان دهان شاعرتشنه گشت که تمام ردیف شعرش کلمه ی تشنه شد.

۲-خشک گردیدهم از دود دل و دیده دوات                خامه با سوز رقم کرد به دفتر تشنه

چون از شدّت غم دل و اندوه فراوان، دوات خشک شد، قلم به جای مرکّب با سوز و گداز و اشک و آه خود، تشنگی را بر دفترثبت کرده است

۳-آه و افسوس از آن روز که در دشت بلا       بود آن خسرو بی لشکر و یاور تشنه

معنی بیت : افسوس از  آن روز که در کربلا، آن پادشاه بدون لشکر و بدون یار و یاور تشنه بود.

۴-با لب خشک و دل سوخته و دیده ی تر         غرقه ی بحر بلا بود در آن بر تشنه

لب ، دل ، دیده : آرایه ی مراعات نظیر              بحر و بر: آرایه ی تضاد

معنی بیت :

با لبی خشکیده و دلی سوخته و چشمانی تر در آن بیابان در حالی که دچار مصیبت های زیادی شده بود لب تشنه بود.

۵-همچو ماهی که فتد زآب برون ، آل نبی        می تپیدی دلشان ، سوخته در بر تشنه

آرایه ی تشبیه:        رکن اوّل ( مشبّه ) = آل نبی       رکن دوم ( مشبّه به )=  ماهی  

 رکن سوم ( وجه شبه )= از شدّت تشنگی بالا و پایین پریدن     رکن چهارم ( ادات تشبیه ) = همچو

 معنی بیت :

مانند ماهی که از آب بیرون می افتد اهل بیت پیامبر دلشان از شدت تشنگی در سینه می سوخت و می تپید. (دل اهل بیت پیامبر از شدت تشنگی مانند ماهی كه از آب بیرون بیفتد در سینه می سوخت و می تپید.)

۶-آل احمد همه عطشان ز بزرگ وکوچک        نسل حیدر همه از اکبر و اصغر تشنه

آرایه ی تضاد: ( بزرگ و کوچک )    ( اکبر و اصغر )

 معنی بیت :

خاندان حضرت محمد(ص)  و فرزندان حضرت علی(ع) از بزرگ تا کوچک همگی تشنه لب بودند.

۷-تشنه لب کشته شود در لب شط از چه گناه ؟      آن که سیراب کند در لب کوثر تشنه؟

تشنه و سیراب: آرایه تضاد

معنی بیت : آن کسی که بر ساحل چشمه کوثر همه ی  تشنگان را سیراب می کند به کدامین گناه باید در کنار آب فرات در حالی که تشنه است ،کشته شود؟

۸- برد عباس جوان ، ره چو سوی آب فرات    ماند بر یاد حسین (ع) تا صف محشر تشنه

معنی بیت :

وقتی که عباس جوان به آب فرات رسید به یاد تشنگی امام حسین (ع)تا قیامت تشنه ماند.

۹-گشت ازکلک فدایی چو دلش دود بلند                 بر ورق کرد رقم بس که مکرر تشنه

از قلم فدایی مانند دلش آه بلند شد که پی در پی بر روی کاغذ نوشت تشنه.

معنی واژه ها

تف :  تابش، حرارت، داغی، گرما، گرمی

دوات : جوهردان، مرکبدان

خامه : قلم

خسرو : پادشاه،ملک

آل نبی: خاندان پیامبر

عطشان: تشنه

شط:رود بزرگ

کوثر: چشمه، خیر فراوان،نام جویی در بهشت

محشر: روز قیامت ، رستاخیز

مکرر: پی در پی

لحن:آوا، آواز، آهنگ، صوت، نغمه، نوا

حسرت:اندوه ، غصه،ناراحتی

اندوه:غم و غصه ، بی قراری

نسبت:   خویشی ، قرابت ، پیوستگی و ارتباط دو شخص یا دو چیز.

واقعه:ماجرا، اتفاق ،رویداد

خوانش:. قرائت، مطالعه، خواندن ، روایت

خود ارزیابی

۱ . در متن درس، به نام کدام حماسه سازان واقعۀ کربلا اشاره شده است؟

امام حسین علیه السلام حــضــرت عــبــاس علیه السلام حضرت علی اکبر علیه السلام و حضرت علی اصغر علیه السلام

 

۲ . چرا حضرت عباس یکی از اسو ه های جوانمردی در واقعۀ کربلا شمرده می شوند؟

حضرت عباس علیه السلام به چند دلیل اسوه جوانمردی است که چــنــد نــمــونــه را ذکر می کنیم
۱_ در کربــلــا بــرا حضرت عباس علیه السلام امان نامه آوردنــد یـعنی تــو اگر از امام حسین عــلــیــه السلام جــدا شــوی مــا بــا تــو کاری نداریم و زنــده می مانی اما ایشان نپذیرفت
۲_ وقـتی بــه آب فرات رسید از آب نــنــوشــیــد .بااین که بسیار تشنه بود بــه خــاطــر ایــن که امام حسین علیه السلاام و کودکان و زن ها در حرم تــشــنــه بــودنــد آب نخورد


۳_ یک لحظه امام را رها نکرد .در تــمــام لــحــظــات کنار امــام بــود و از تمام دستورات ایــشــان پیروی کرد.

۳ . به نظر شما چگونه می توان یاد شهدای واقعۀ کربلا را زنده نگه داشت؟

بــا جستجو در اهداف آن بزرگواران و بــا آگــاه شــدن از راه شــان -بــا پـیروی از آن و عمل کردن بــه آن راه

دانش ادبی

پیش تر با « ردیف » در شعر فارسی آشنا شد ه اید. یک بار دیگر شعر فدایی را

بخوانید و بر واژۀ پایانی هر بیت تأمّل کنید. کاربرد هنری ردیف، سبب زیبایی، گیرایی

و گوش نوازی این شعر شده است. شاعر با بهره گیری از واژۀ «تشنه »، تصویری از

حسّ و حال عمومی گسترده در واقعۀ عاشورای سال ۶۱ هجری ارائه کرده است.

تکرار مناسب این واژه، فریاد « العطش » را در سراسر فضای موسیقایی شعر نشان

می دهد. طنین ردیف «تشنه »، تصویر مورد نظر شاعر را در ذهن و زبان خواننده و

شنونده مجسّم می نماید و بر بار عاطفی و احساسی کلام گوینده می افزاید.

بنابراین ردیف، علاوه بر آنکه نقش مهمّی در افزایش موسیقی شعر دارد، در کامل کردن

معنای هر بیت و انتقال پیام نهایی آن نیز مؤثر است

 

فعالیت های نوشتاری

   فرصتی برای اندیشیدن

 

شاید دوست داشته باشید:

نیایش پایانی کتاب فارسی هشتم

نیایش پایانی کتاب فارسی هشتم

نیایش پایانی کتاب فارسی هشتم الـهی جـانـب مـن کـن نـگـاهــی                             مـرا بـنما به سوی خویش راهـی خدایا! سوی من نگاهی […]

روان خوانی :آن سوی پنجره

روان خوانی :آن سوی پنجره

معنی واژه های روان خوانی             بیان: گفتار توصیف کردن: شرح دادن خاص: ویژه دل انگیز: دلربا دل باخته: دل بسته […]

راه خوشبختی

درس هفدهم: راه خوشبختی

لغات درس هفدهم راه خوشبختی  جزر ومدّ :پایین رفتن وبالا آمدن آب دریا مسلماً :قطعاً، یقیناً،بی گمان غنیمت :مناسب دانستن […]

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

پانزده + 10 =

ادبیاتی ها